Ziekteverzekering

De ziekteverzekering in België wordt beheerd door het RIZIV en de verzekeringsinstellingen (ziekenfondsen, de HZIV en het ziekenfonds van de NMBS). Officieel wordt deze verzekering de “Verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen” genoemd.


Wanneer een vreemdeling nood heeft aan medische zorgen in België, moet men eerst nagaan of hij aangesloten is bij de ziekteverzekering of in de mogelijkheid is om zich aan te sluiten.

Op deze pagina vindt u informatie over de voorwaarden die moeten vervuld worden om ingeschreven te worden als “gerechtigde” (= de persoon opent zijn eigen recht op ziekteverzekering) of als persoon ten laste (= de persoon heeft een afgeleid recht door het samenwonen en/of door verwantschap met een gerechtigde).

Inschrijving als gerechtigde

Hieronder vindt u de belangrijkste hoedanigheden die een inschrijving kunnen krijgen als rechthebbenden (=titularissen).
(! deze lijst is niet volledig)


Als werknemer in loondienst of zelfstandige (en gelijkgestelden)

Elke persoon waarvan zijn werk aangegeven werd (wat niet het geval is bij zwart werk) is in principe onderworpen aan de sociale zekerheid en heeft dus recht op ziekteverzekering.

! De verplichte bijdragen worden rechtstreeks afgehaald op de inkomsten uit arbeid of op vervangende inkomsten of worden door de zelfstandige betaald aan het sociaalverzekeringsfonds.

Als student hoger onderwijs
De studenten die overdag les volgen en ingeschreven zijn in een erkende instelling voor hoger onderwijs kunnen ingeschreven worden op basis van hun studiecertificaat.
! Ze moeten een bijdrage van €61,43/trimester (bedrag januari 2018 > bijgewerkte bedragen) betalen.

Als Niet-Begeleide Minderjarige Vreemdelingen (NBMV)
De Dienst Voogdij kan elke minderjarige vreemdeling afkomstig uit een derde land die in België verblijft zonder ouders of wettelijke voogd als NBMV erkennen. De kwetsbare Europese minderjarigen kunnen ook als NBMV erkend worden. Deze minderjarigen kunnen zich aansluiten bij de ziekteverzekering indien zij zich niet op basis van een andere hoedanigheid kunnen inschrijven en onder bepaalde voorwaarden, namelijk:
  • ofwel regelmatig schoollopen gedurende minstens 3 opeenvolgende maanden;
  • ofwel opgevolgd worden door de diensten van Kind & Gezin of ONE;
  • ofwel officieel vrijgesteld zijn van de leerplicht.
    (zie omzendbrief van 18 oktober 2010)
!De NBMV’s zijn vrijgesteld van de betaling van de bijdragen.

Verblijvende in België (ingeschrevene in het rijksregister))
Inschrijving op basis van één van de volgende documenten:
  • Elektronische A-, B-, C-, D-, E-, E+ -, F-, F+ -, H-kaart
  • Bijlage 15 onder bepaalde voorwaarden (zie omzendbrief van 22 december 2016)

! ! Bijdragen tot € 724,67/trimester (bedrag januari 2018 > bijgewerkte bedragen) kunnen gevraagd worden om te betalen indien de persoon niet (gedeeltelijk) vrijgesteld is van de bijdrageplicht.

Inschrijving als persoon ten laste

Als echtgeno(o)t(e)
Echtgenoten moeten samenwonen en over een huwelijksakte beschikken. Het samenwonen moet aangetoond worden. In afwachting van de aanpassing van de gegevens in het rijksregister als gevolg van het samenwonen, kan een bewijs dat de aanpassing van de gegevens werd ingediend bij de lokale overheid worden aanvaard (zie omzendbrief van het RIZIV van 19 januari 2016).

Zijn/haar inkomsten mogen niet hoger liggen dan 2517,74€/trimester (bedrag van het 4e trimester 2018 > bijgewerkte bedragen).


Als ascendant (ouders of grootouders)
De persoon ten laste moet ingeschreven zijn in het rijksregister op hetzelfde adres als de gerechtigde. Zijn/haar inkomsten mogen niet hoger liggen dan 2517,74€/trimester (bedrag van het 4e trimester 2018 > bijgewerkte bedragen).
Als samenwonende
De persoon moet ingeschreven zijn in het rijksregister op hetzelfde adres als de gerechtigde en zijn/haar inkomsten mogen niet hoger liggen dan €2517,74/trimester (bedrag van het 1ste trimester 2018 > bijgewerkte bedragen).
Het is onmogelijk om als samenwonende ingeschreven te worden indien:
  • een andere persoon al ten laste ingeschreven is als samenwonende of echtgeno(o)t(e);
  • de gerechtigde samenwoont met zijn/haar echtgeno(o)t(e).

Als kind of jongere (< 25 jaar)

Verschillende situaties zijn mogelijk:

  • Als ten last van de wettelijke ouder (vader/moeder)
    De geboorte- of adoptieakte moet de band met de gerechtigde aantonen.
  • Ten laste van de echtgeno(o)t(e) van de ouder, van een (over)grootouder of de echtgeno(o)t(e) van een (over)grootouder (1)
    Of
    Ten laste op basis van een onderhoudsplicht} (bv. pleegouder) indien de jongere de intentie heeft om zich in België te vestigen. (2)
    Het samenwonen moet in deze twee gevallen aangetoond worden. Bij het ontbreken van een inschrijving in het rijksregister kunnen alternatieve bewijzen worden verstrekt aan de Dienst voor administratieve controle van het RIZIV. (zie richtlijnen van het RIZIV van 22 juni 2009)

Opening, behoud en verlies van het recht

Opening van het recht
Als algemene regel geldt dat het recht zich opent vanaf de 1e dag van het trimester waarin men de hoedanigheid van gerechtigde verwerft.
Voor de personen die zich in de hoedanigheid van gerechtigde inschrijven als student, NBMV of verblijvende, moet het recht op ziekteverzekering geopend worden vanaf de 1e dag van het trimester waarin de aanvraag wordt ingediend (indien de voorwaarden vervuld zijn).
Voor de personen ten laste opent het recht zich in principe vanaf de dag waarop de hoedanigheid van persoon ten laste verworven wordt.


Behoud van het recht

Dit recht wordt verworven tot 31 december van het jaar dat er opvolgt.
Vervolgens wordt het recht jaarlijks verlengd indien de voorwaarden vervuld zijn.

  • De persoon moet een hoedanigheid bewijzen in het vierde trimester van het referentiejaar (X-2) en in orde zijn met de bijdrage voor dat referentiejaar. Om te kunnen genieten van een verzekering in 2019 zal het jaar 2017 als referentiejaar genomen worden voor de personen die verzekerd zijn vóór 2018.

Verlies van het recht

Indien de gerechtigde niet meer in regel is sinds minder dan twee jaar, kan hij zijn situatie slechts regulariseren door een bijkomende bijdrage te betalen of door te proberen een andere hoedanigheid voor het referntiejaar aan te nemen indien dit mogelijk is.
Na twee jaar zonder recht spreken we van een herinschrijving.

Waar kan men zich inschrijven

De persoon kan zich inschrijven bij een verzekeringsinstelling naar keuze. De persoon die ingeschreven wordt ten laste heeft deze keuze niet want hij wordt ingeschreven bij de ziekteverzekering van de gerechtigde.
De verschillende ziekteverzekeringsinstellingen zijn de HZIV en de ziekenfondsen:


De HZIV

De Hulpkas voor Ziekte-en Invalidititeisverzekering (HZIV) is een instelling van openbaar belang die de verplichte verzekering beheert en mensen informeert over hun rechten en plichten. Deze dienst is gratis.


De ziekenfondsen

Er bestaan 5 nationale landsbonden van ziekenfondsen:

  • de Landsbond der Christelijke Mutualiteiten
  • het Nationaal Verbond van Socialistische Mutualiteiten
  • de Landsbond van de Neutrale Mutualiteiten
  • de Landsbond van de Onafhankelijke Ziekenfondsen
  • de Landsbond van Liberale Mutualiteiten

De ziekenfondsen zijn ledenverenigingen. De aansluiting bij een ziekenfonds kost een gerechtigde ongeveer €100/jaar. Net als de HZIV beheren de ziekenfondsen de verplichte ziekteverzekering en informeren ze mensen over hun rechten en plichten.

Daarenboven bieden zij ook verschillende diensten aan hun leden aan:

  • een aanvullende verzekering die tussenkomt voor diensten en kosten die niet gedekt worden door de verplichte verzekering (bv. logopedie, tandheelkunde, brilmonturen, kinderopvang ,...);
  • een sociale en juridische dienst;
  • bijkomende betalende verzekeringen zoals hospitalisatieverzekeringen of tandheelkundige verzekeringen;

23 mei 2019


Documenten & formulieren
Publicaties
Wetgevingsteksten
K.B. van 13.07.1996
(het artikel 123 gaat over de personen ten laste)
Wet van 14.07.1994
betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging
Website

Omzendbrieven van het RIZIV