Zwangere vrouw in precaire verblijfssituatie

Zwangere vrouwen zonder wettig verblijf of in een precaire verblijfssituatie hebben vaak nood aan informatie over gezondheidszorg in België. Ze zijn eveneens bezorgd over hun verblijfsrecht en hiervan afgeleide rechten.


De medische opvolging

Het is belangrijk dat een zwangerschap medisch opgevolgd wordt om zeker te zijn dat alles goed gaat met het kind en de moeder.
De vrouw kan hiervoor contact nemen met een huisarts, een gynaecoloog of een vroedvrouw. Ze volgen de zwangerschap en voeren bepaalde onderzoeken uit (bloedafname, echografie, …).

De volgende organisaties, verspreid in de Brusselse regio, kunnen informatie geven en geven soms ook medische consultaties.

  • Kind & Gezin (in Vlaanderen en Brussel);
  • ONE (in Wallonië en in Brussel);
  • Centra voor gezinsplanning (Centres de planning familial).

De bevalling

In België bevalt het merendeel van de vrouwen in een ziekenhuis. Thuisbevalling met begeleiding van een vroedvrouw is onder bepaalde voorwaarden, ook mogelijk. Het is ten stelligste afgeraden om thuis te bevallen zonder begeleiding. In principe kan de vrouw in het ziekenhuis van haar keuze bevallen maar het is aangeraden om naar het ziekenhuis te gaan waarmee de gynaecoloog of de vroedvrouw samenwerkt.
Als de vrouw al maatschappelijke dienstverlening van het OCMW krijgt, is het beter om over deze keuzevrijheid bij de maatschappelijk werker op voorhand te informeren. Bepaalde OCMW ’s in de Brusselse regio weigeren immers ziekenhuisfacturen zonder dat ze voorafgaand akkoord gingen met bepaalde medische zorgen.

Betaling van de medische kosten

De opvolging van een zwangerschap, de postnatale zorgen en vooral de bevalling kunnen zonder tussenkomst van de ziekteverzekering, erg duur zijn.
Bij wijze van voorbeeld: de tenlastename van een bevalling zonder complicaties kost ongeveer 3500 euro. Er bestaan grote verschillen in kostprijs tussen ziekenhuizen. Om verrassingen te vermijden, is het aangeraden om op voorhand een schatting van de kost te vragen en om de extra kosten en de ereloonsupplementen van artsen te vermijden, vraag je best een opname in een gemeenschappelijke kamer.
In functie van de administratieve situatie van de toekomstige moeder, zijn er verschillende diensten die kunnen tussenkomsten voor de betaling van deze zorgen:


Privé-gezondheidsverzekering

Verschillende gezondheidsverzekeringen komen enkel tussen op voorwaarde dat de verzekering aangegaan werd vóór de bevalling. Er is ook vaak een wachttermijn.
Ziekteverzekering in een ander land van de EU

Vrouwen die over een Europese ziekteverzekeringskaart (EZVK) beschikken kunnen tijdens hun tijdelijk verblijf in België genieten van noodzakelijke medische zorg op voorwaarde dat ze niet in België verblijven met als enige doel om hier te bevallen. De EZVK dekt de controles tijdens de zwangerschap en de kosten verbonden aan de bevalling en eveneens de onvoorziene medische situaties. In de andere gevallen is het beter om contact te nemen met de verzekeraar om na te gaan of deze tussenkomt. zie de folder over de toegang tot gezondheidszorg voor Unieburgers
Medische hulp van het OCMW

De vrouwen zonder inkomen die de medische kosten van de opvolging van de bevalling niet kunnen betalen, kunnen een aanvraag indienen bij het OCMW van de gemeente waar ze gewoonlijk verblijven. Deze procedure wordt gedetailleerder uitgelegd op de pagina OCMW van deze website.

Voor vrouwen zonder wettig verblijf, kunnen de zorgen ten laste genomen worden in het kader van de procedure Dringende Medische Hulp. Daarvoor moet een arts attesteren dat de opvolging kadert binnen de ‘dringende medische hulp’. Bekijk voor meer informatie de pagina Dringende Medische Hulp.

!Het is belangrijk om mee te geven dat in het kader van hun sociaal onderzoek, OCMW’s het inkomen van de man of partner van de toekomstige moeder in rekening brengen om de behoeftigheid van de moeder te bekijken. Als deze man of partner een inkomen heeft, kan het OCMW de hulpvraag weigeren. Het is dus belangrijk om de situatie van het koppel goed uit te leggen aan het OCMW (zie boven schatting kostprijs bevalling).

Verblijf en terugkeer tijdens de zwangerschap en na de bevalling


Terugkeer naar het herkomstland

Vanaf zeven maanden zwangerschap kunnen bepaalde luchtvaartmaatschappijen deze vrouwen weigeren. Voor meer informatie, raadpleeg het reglement van de desbetreffende luchtvaartmaatschappij.

Voor vragen over hulp bij terugkeer, kan de persoon contact nemen met Fedasil of met een van zijn ‘terugkeer’ partners. De zwangere vrouwen kunnen immers soms een specifieke ondersteuning krijgen omwille van hun kwetsbaarheid.

> Meer informatie op de pagina Vrijwillige terugkeer op deze website


Bevel om het grondgebied te verlaten (BGV)

Een zwangerschap geeft geen verblijfsrecht maar een vrouw die op het einde is van haar zwangerschap is, zal niet meer gerepatrieerd worden per vliegtuig.

De Commissie Bossuyt (commissie belast met de evaluatie van het beleid inzake de vrijwillige terugkeer en de gedwongen verwijdering van vreemdelingen) heeft in februari 2019 zijn interimverslag, aangeboden aan de minister voor asiel en migratie. Aanbeveling 19 betreft de bescherming van zwangere vrouwen en stelt dat de DVZ de volgende aanbevelingen van de Commissie Vermeersch moet toepassen:

  • Tijdens een normale zwangerschap kan de verwijdering tot de 24ste week worden uitgevoerd, zelfs indien de persoon zich daartegen verzet.
  • Tussen 24 en 36 weken kan de verwijdering plaatsvinden indien de betrokkene zich niet verzet.
  • Na 36 weken mag de betrokkene niet worden verwijderd.
  • Wanneer het om een gecompliceerde zwangerschap gaat, beslist de gynaecoloog, in samenspraak met de centrumarts, op welk moment de verwijdering kan worden uitgevoerd.

We lezen in in het rapport dus een paragraaf met een instructie van de minister dat repatriëring mogelijk is tot 36 week van de bevalling als de persoon zich niet verzet.

Conclusie: De minister lijkt zich te willen engageren om niet over te gaan tot repatriëring van een zwangere vrouw vanaf de 24e week van de zwangerschap zonder akkoord en nooit na de 36e week van de zwangerschap.


Verlenging van het Bevel om het grondgebied te verlaten (BGV)

Een vrouw zonder wettig verblijf die op het einde van haar zwangerschap is en die een Bevel krijgt om het grondgebied te verlaten, kan aan de DVZ een verlening van zijn bevel vragen. De DVZ verlengt in principe dit bevel vanaf 2 maand voor de bevalling en 2 maanden na de voorziene bevallingsdatum.
(Pagina ’Zwangerschap en bevalling, www.agii.be, geconsulteerd op 18.06.2019)

Maatschappelijke dienstverlening ingeval van behoeftigheid

Personen zonder wettig verblijf hebben in principe geen recht top een financiële steun van het OCMW. Er bestaat echter rechtspraak van de arbeidsrechtbanken die het OCMW veroordelen om aan zwangere vrouwen een financiële hulp te geven tijdens de twee laatste maanden van de zwangerschap en tijdens de eerste weken die volgen op de bevalling. De arbeidsrechtbanken gaan ervan uit dat het niet opportuun is voor een moeder en haar kind om tijdens deze periode al blootgesteld te worden aan een lange reis en aan een verandering van omgeving en dat ze dus als gevolg hiervan een leven moeten kunnen leiden volgens de menselijke waardigheid.
Om deze reden is het vaak opportuun om een beroep indienen tegen een weigering van het OCMW. U vindt een voorbeeld van een brief in de rechterkolom bij ‘formulieren en attesten’. Hou er wel mee rekening een beroep voor de arbeidsrechtbank enkele maanden in beslag kan nemen.

Opgelet!
Als de Dienst Vreemdelingenzaken aan de vrouw een verlenging van zijn verblijf toegestaan heeft (zie hierboven), dan zal het OCMW waarschijnlijk positief antwoorden op deze vraag tot financiële steun.

> Meer informatie op de pagina ‘Maatschappelijke dienstverlening en onmogelijk terugkeren’

14 juni 2019


Documenten & formulieren
Publicaties
Interim-verslag van de Commissie Bossuyt
Commissie voor de evaluatie van het beleid inzake de vrijwillige terugkeer en de gedwongen verwijdering van vreemdelingen
Wetgevingsteksten